Mình bắt đầu luyện tập Calligraphy cách đây gần 7 năm và gặp vô số vấn đề khi luyện tập, đầu tiên là choáng ngợp vì có quá nhiều kiểu chữ từ truyền thống đến hiện đại, tới mực nhoè, ngòi cào rách giấy, nét lên nét xuống chỗ dày chỗ mỏng. 

Và trong suốt những năm qua mình đã thử nghiệm, gần như tất cả. Các kiểu chữ khác nhau, đủ loại bút, giấy, mực, … 

Trong bài viết này, mình sẽ chia sẻ với các bạn về Calligraphy và làm thế nào để tự học Calligraphy một cách nhanh chóng và hiệu quả nhất. Đây là những thông tin mình ước mình đã biết được từ những ngày đầu ấy. 

Nội dung trong bài viết là những trải nghiệm thật của mình. Mình cũng cố gắng dịch một số thuật ngữ tiếng Anh đơn giản và dễ hiểu nhất. Mong sẽ hữu ích với bạn. Mình rất vui khi trở thành 1 phần trong hành trình của bạn. Chúng ta hãy cùng bắt đầu nhé.

Calligraphy là gì?

Calligraphy là nghệ thuật thị giác gắn liền với chữ viết.  

Tên gọi này bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ, ghép từ hai chữ: κάλλος (kallos — vẻ đẹp) và γράφειν (graphein — văn bản, viết, vạch, khắc). Ghép lại thành καλλιγραφία (kalligraphia): chữ viết đẹp. Nói một cách rộng hơn thì Calligraphy là nghệ thuật thị giác gắn liền với chữ viết.  

Từ này theo tiếng Anh là calligraphy, tiếng Pháp calligraphie, tiếng Ý calligrafia, và tiếng Tây Ban Nha là caligrafía.

Calligraphy rất gần gũi với thư pháp chữ Việt do có cùng hệ chữ Latin. Có lẽ vì vậy mà càng ngày càng có nhiều người tìm hiểu và lựa chọn Calligraphy như một thú vui lành mạnh, thú vị, không quá đắt đỏ, mà lại dễ dàng tiếp cận và luyện tập. 

Calligraphy khác với thư pháp truyền thống Việt Nam. Trước đây, chúng ta chủ yếu theo thư pháp chữ Hán. Hệ chữ tượng hình. 

Khi viết, bạn cần nhiều kỹ thuật khắt khe, bút, mực, giấy đòi hỏi đáp ứng nhiều tiêu chuẩn và thường rất khó để tự học. 

Thầy đồ đang viết chữ thư pháp chữ Hán

Với Calligraphy, bạn hoàn toàn có thể tự học được. Chỉ cần bạn yêu thích, kiên trì và có phương pháp luyện tập đúng đắn.

Tác phẩm Calligraphy và một số phụ kiện

Vì sao nên học Calligraphy?

Lợi ích của viết Calligraphy

Calligraphy đem đến cho bạn rất nhiều lợi ích: 

Một sở thích lành mạnh 

Calligraphy là một sở thích, một đam mê dành cho những người yêu thích chữ viết và văn hóa. 

Còn gì tuyệt vời hơn khi bạn có một thú vui. 

Trong một không gian yên tĩnh khoáng đạt, bạn, chữ và thiên nhiên hòa cùng nhau. 

Giữa một nơi ồn ào, náo nhiệt, bạn cũng có thể viết cho bớt đi sự xô bồ.

Khi vui hay buồn, chỉ cần viết, bạn sẽ quên đi hết lo toan mệt mỏi, chỉ còn bạn và chữ viết. 

An yên và vui vẻ đó là cảm giác khi bạn viết Calligraphy.

Bạn có thể viết Calligraphy mọi lúc mọi nơi

Một cách để hiểu thêm về văn hóa 

Với mình chữ viết chính là văn hóa. Tiếng Anh hiện đã thông dụng và hơn bao giờ hết, bạn có thể học tiếng Anh như một công cụ để hội nhập, và trở thành công dân toàn cầu trong 1 thế giới rất phẳng như hiện nay. 

Viết Calligraphy bạn không chỉ yêu tiếng Việt và văn hóa Việt mà còn giúp bạn học tiếng Anh rất tốt.

Và một điều thật đặc biệt chúng ta luyện chữ đẹp ngay từ khi còn là những đứa trẻ. Nên Calligraphy càng trở nên gần gũi hơn. Cũng vì thế mà dạo quanh một vòng mạng xã hội bạn sẽ thấy Việt Nam có rất nhiều người viết chữ đẹp không chỉ có tiếng ở trong nước mà còn được cộng đồng quốc tế công nhận.

Rèn luyện sự tập trung, kiên nhẫn 

Viết Calligraphy cần sự tập trung. 

Khi mới bắt đầu viết, bạn sẽ thấy vô cùng ngưỡng mộ những bậc thầy về Calligraphy. Chữ viết của họ thanh thoát, nhẹ nhàng và truyền cảm hứng. 

Nhưng để viết được như vậy cần rất nhiều thời gian luyện tập và phương pháp luyện tập đúng đắn. 

Sự tập trung và kiên nhẫn này chính là chìa khóa để bạn thành công trong mọi lĩnh vực của cuộc sống.

Tham gia vào một cộng đồng những người yêu chữ

Những người yêu chữ là những người rất khiêm tốn, lịch thiệp, họ kiệm lời nhưng luôn sẵn sàng chia sẻ. Đó là những điều mình cảm nhận được khi tham gia vào cộng đồng này. 

Mình tin rằng, bạn cũng là một người như vậy. Yêu chữ, muốn khám phá bản thân, và luôn sẵn sàng cho những thử thách. 

Kiếm tiền từ chính sở thích của mình

Bạn hoàn toàn có thể kiếm được tiền từ viết Calligraphy. Xã hội càng phát triển, chữ viết càng được coi trọng. Vi tính và công nghệ 4.0 sẽ không thể tạo ra những cảm xúc như cách chữ viết tay tạo ra. 

Trong cộng đồng Calligraphy bạn có thể dạy viết, có thể viết thiệp, hay bán những dụng cụ để viết Calligraphy. 

Nhưng trước khi làm được điều đó, bạn hãy giỏi tới mức họ không thể phớt lờ bạn. 

Bạn hoàn toàn có thể kiếm tiền từ chính sở thích viết chữ đẹp của mình

Bạn nên chọn kiểu chữ nào khi mới bắt đầu học Calligraphy?

Calligraphy có rất nhiều kiểu chữ khác nhau, mình tạm chia là Calligraphy truyền thống và Calligraphy hiện đại. 

Các kiểu chữ Calligraphy truyền thống như: Roman, Black Letter, Italic, ManuScript, Uncial, Copperplate, … Các kiểu chữ này chủ yếu sử dụng các dụng cụ truyền thống như bút chấm mực, ngòi vuông, ngòi nhọn.

Các kiểu chữ Calligraphy hiện đại: đó là các kiểu chữ mới tự do, phóng khoáng, dễ tiếp cận hơn và dùng nhiều loại công cụ khác nhau gồm bút chấm, bút máy ngòi thanh đậm, bút lông.

Kiểu chữ Italic 

Kiểu chữ Copperplate 

Thực hành Calligraphy hiện đại với nhiều loại bút khác nhau

Mỗi kiểu chữ sẽ dùng các công cụ bút giấy mực riêng. Bạn có thể tham khảo để bắt đầu hành trình của mình. 

Nếu bạn muốn tiếp cận Calligraphy một các bài bản (như mình), bạn hãy bắt đầu với Calligraphy truyền thống, và một kiểu chữ bạn thấy thân thuộc nhất, với mình đó là Copperplate Calligraphy. 

Kiểu chữ Copperplate

Mình bắt đầu học Calligraphy với kiểu chữ Copperplate

Những ngày đầu học Copperplate của mình

Mình đã viết Copperplate gần như mỗi ngày

Nếu bạn muốn học một cách nhanh chóng, đơn giản, có thể áp dụng ngay vào cuộc sống như viết tiêu đề, viết thiệp, trang trí nhiều màu sắc, thú vị, bạn có thể bắt đầu với Brush Lettering, viết Calligraphy hiện đại sử dụng bút lông.

Góc nhỏ của mình, trang trí thiệp với Brush Lettering

Tại sao nên học Copperplate đầu tiên?

Copperplate là kiểu chữ Calligraphy cổ điển dùng ngòi nhọn, ra đời ở nước Anh vào khoảng thế kỷ 17–18. 

Cái tên Copperplate — nghĩa đen là “tấm đồng” — kiểu chữ viết in ra từ tấm đồng. 

Suốt thế kỷ 18–19, đây là lối chữ của sổ sách, thư tín và giấy tờ thương mại ở Anh cùng các thuộc địa, và trở thành chuẩn mực của “chữ đẹp” trong hệ thống trường học phương Tây.

Học Copperplate bạn có thể mất nhiều thời gian ban đầu để tiếp cận và kiểm soát cây bút. Bạn không thể có tác phẩm đẹp chỉ sau vài ngày luyện tập. Nhưng nếu bạn định đi đường dài với calligraphy, đây là chỗ nên đặt bước chân đầu tiên. 

Đây là lý do vì sao nên bắt đầu với Copperplate:

1. Bộ chữ cái Tiếng Việt và Copperplate dùng gần như chung một bảng chữ cái. Chúng ta có thêm dấu phụ — dấu sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng, thêm dấu mũ, dấu móc. Trong cả Đông Á, chúng ta là nước duy nhất viết tiếng mẹ đẻ bằng chữ Latin.

2. Copperplate có hướng dẫn cụ thể: độ nghiêng 52-60 độ so với dòng kẻ ngang, chiều cao thân chữ theo tỉ lệ cố định, mỗi nét có điểm bắt đầu và điểm kết thúc rõ ràng. Khi luyện tập, bạn biết chính xác mình viết sai ở đâu — sai tỉ lệ, độ nghiêng, hay nhấn nhả thanh đậm chưa đúng. Điều này giúp bạn dễ dàng cải thiện nét chữ sau mỗi lần luyện tập.

3. Viết Copperplate giúp bạn kiểm soát cây bút tốt hơn. Thanh đậm hợp lý, lên xuống nhịp nhàng, nhấn thả đúng chỗ. Đây là kỹ năng nền của mọi các kiểu chữ dùng bút ngòi nhọn.

4. Bạn dễ dàng viết được các kiểu chữ khác sau khi đã học Copperplate. Bạn có thể học Modern Calligraphy, Brush Lettering, viết chữ chuẩn dùng bút máy thanh đậm dễ dàng hơn nhờ kỹ năng kiểm soát bút của mình.

Bảng chữ hoa từ năm 1907 và năm 1937 

Các bước học kiểu chữ Copperplate

Bước 1: Chuẩn bị sách hướng dẫn, giấy tập viết, bút, mực

Bạn cần chuẩn bị một số đồ dùng để học Copperplate Script: 

• Bút viết: Bạn chuẩn bị 1 quản chéo, 
• Ngòi bút: ngòi Hunt 22B, (hoặc ngòi Zebra, Nikko đều được) 
• Mực viết: Bạn cần mực dùng cho bút chấm. Các loại mực bút máy thường loãng và khó dùng hơn. Bạn có thể dùng mực Walnut, Higgin.
• Giấy viết: định lượng ít nhất là 80gr, giấy chuyên dụng cho viết Calligraphy thì càng tốt bạn nhé. Dùng giấy bình thường rất khó để viết bút chấm mực. Mình đặt trực tiếp bên nhà máy in giấy định lượng 100gr, có thể viết hai mặt không sợ bị thấm, nhòe mực. 
• File Guideline để luyện tập. Nếu chưa có file này, bạn có thể tự kẻ trên giấy để luyện tập dễ dàng hơn. Độ nghiêng của chữ là 52-60 độ so với đường kẻ ngang giấy. 

Một góc nhỏ của mình những ngày đầu luyện viết Copperplate

Sau khi đã chuẩn bị xong thì chúng ta hãy bắt đầu học thôi.

Các bước 2, 3, 4, 5, 6 bạn có thể tự học theo. 

Bước 2: Viết thật đẹp nét cơ bản

Các chữ đều được cấu tạo lên từ các nét cơ bản. Việc thành thạo các nét cơ bản giúp bạn viết nhanh và đẹp hơn. 

Có 8 nét cơ bản trong Copperplate: Nét lên, nét xuống, nét móc xuôi, nét móc ngược, nét móc hai đầu, nét cong kín (oval), nét khuyết trên và nét khuyết dưới.

Yêu cầu với nét cơ bản: Cần đều nét, chân và đỉnh vuông với các nét gạch xuống, nét móc và nét khuyết.

Bạn nên luyện tập thật nhiều nét cơ bản. Đây cũng là bài tập hàng ngày của mình. Khi viết một chữ hay bài cụ thể bạn sẽ nhận ra mỗi chữ đẹp được tạo ra từ nhiều nét bạn đã viết đẹp.

Các nét cơ bản kiểu chữ Copperplate

Bước 3: Học viết các chữ cái thường 

Khi luyện các chữ cái thường, bạn nên học theo từng nhóm có nét tương đồng như vậy sẽ giúp tiết kiệm thời gian và tăng hiệu quả lên nhiều lần. 

Hãy viết thành thạo từng chữ cái rồi từng nhóm sau đó mới chuyển sang chữ cái và nhóm tiếp theo.

Bạn không cần viết hết bảng chữ cái trong 1 ngày, hãy chia nhỏ từng nhóm, thậm chí mỗi ngày chỉ luyện 1 nét, 1 chữ bạn muốn cải thiện. Cứ như vậy tới khi bạn thấy tự tin về nét chữ của mình.

Cách viết bảng chữ cái thường kiểu chữ Copperplate (nguồn ảnh từ sách giáo trình Copperplate của mình) 

Bước 4: Học viết các chữ hoa 

Các chữ hoa có kích thước lớn hơn so với chữ thường, khi luyện tập bạn cần sự ổn định khi đi nét dài, để nét không bị run, có thanh đậm rõ ràng. 

Tương tự như với luyện tập chữ thường, chữ hoa cũng nên được chia theo nhóm chữ có nét tương đồng. 

Viết thật chắc chữ hoa sẽ giúp bạn rất nhiều khi bạn muốn sáng tạo các chữ hoa đẹp mắt, cân đối và tạo ra những tác phẩm đẹp. 

Cách viết bảng chữ cái viết hoa kiểu chữ Copperplate (nguồn ảnh từ sách giáo trình Copperplate của mình) 

Bước 5: Học cách nối chữ 

Nối chữ là một kỹ năng quan trọng khi luyện tập Copperplate. Các chữ được nối với nhau sao cho liền mạch, đảm bảo khoảng cách đều đặn, nhịp nhàng.

Không chỉ nối các nét trong 1 chữ cái, các chữ cái trong 1 tiếng, mà còn giữa các tiếng, các câu, các đoạn văn cũng cần có khoảng cách phù hợp đảm bảo bố cục hợp lý.

Khi viết tác phẩm, bạn hãy phác thảo trước bố cục để đảm bảo tác phẩm đẹp nhất có thể. 

Cách nối các chữ khi viết kiểu chữ Copperplate (nguồn ảnh từ sách giáo trình Copperplate của mình) 

Bước 6: Bắt đầu luyện viết thôi 

Luyện tập là cách duy nhất để bạn có thể viết đẹp. Hãy dành mỗi ngày 10 – 30 phút để luyện tập. 

Sau mỗi lần luyện tập, hãy quan sát nét chữ của mình, đối chiếu so sánh với chữ mẫu bạn thích, cải thiện sau mỗi lần. Bạn sẽ thấy sự tiến bộ hàng ngày của mình. 

Một cách để bạn có thể giữ được động lực, sự say mê luyện tập, đó là mỗi ngày hãy hoàn thành 1 tác phẩm nhỏ, chỉ cần 1 từ hay 1 câu ngắn, chụp ảnh thật xinh, chia sẻ cho những người bạn yêu quý. 

Đó là cách mình đã làm trong suốt những năm qua. Ban đầu chỉ có 1 người duy nhất luôn thích tác phẩm của mình trên Facebook, đó là chị gái mình. 

Nếu bạn cần 1 người ủng hộ, hãy nhắn tin tác phẩm của bạn cho mình nhé. Mình sẽ rất vui được làm khán giả của bạn.

Ngoài ra mình cũng tạo 1 cộng đồng nho nhỏ, những người muốn viết mỗi ngày như là một cách để thư giãn. Hàng ngày chúng mình cùng viết và chia sẻ tác phẩm, tâm sự qua email. Đó thực sự là một điều tuyệt vời với mình. 

Một tác phẩm nho nhỏ mỗi ngày của mình